ANADOLUDA KURULAN YARARLI VE ZARARLI CEMİYETLER

A) Zararlı Cemiyetler

 

a) Azınlık Cemiyetleri

 

  1. Etnik-i Eterya Cemiyeti

İlk kurulduğunda Yunanistana bağımsızlığını kazandırmak amacıyla kurulmuştur (1814).

 

Girit İsyanına neden olmuşlardır (1896).

 

I.Dünya Savaşında ise Rumların yaşadığı tüm toprakları Yunanistana katarak eski Bizansı canlandırmayı amaçlamışlardır.

 

  1. Mavri Mira Cemiyeti

İzmir ve çevresi ile Doğu Trakyayı Yunanistana katmak için kurulmuştur.

İstanbuldaki Rum Patrikhanesi bu cemiyetin başkanlığını çekmiştir.

 

  1. Rum Pontus Cemiyeti

Trabzon Rum İmparatorluğunu tekrar kurmak amacı ile Rumlar tarafından kurulmuştur.

 

  1.  Taşnak ve Hınçak Cemiyeti

Doğu Anadoluâ??da bağımsız bir Ermeni Devleti kurmak amacı ile Ermeniler tarafından kurulmuştur.

 

  1.  Alyans İsrailit Cemiyeti

İstanbulâ??daki Yahudi gençler tarafından kurulmuştur.

Filistin'den Elazığa kadar uzanan Büyük İsrail Devletini kurmayı amaçlamışlardır.

 

Not :Azınlıkların kurduğu cemiyetlerin çalışmalarında Rum ve Ermeni kiliseleri etkili olmuştur.

 

 b) Milli Varlığa Düşman Cemiyetler

 

  1. L Kürt Teali Cemiyeti

İngilizlerâ??in yardımıyla İstanbulda kurulmuştur.

Wilson İlkelerinden yararlanarak doğuda bir Kürt Devleti kurmak amaçlanmıştır.

Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile birleşmeyi reddetmiştir.

 

  1. Teali İslam Cemiyeti

Ülkenin kurtuluşunu hilafet ve saltanatta görmüşlerdir.

Anadoludaki Milli Mücadeleyi engellemek için İstanbuldaki bazı müderrisler tarafından kurulmuştur.

 

  1. Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası

İttihat ve Terakki karşıtlarından oluşmuştur.Padişaha bağlılığı savunmuşlardır.

Meşrutiyet ve demokrasi ilkelerine bağlı siyaset takip etmişlerdir.

 

  1.  Hürriyet ve İtilaf Fırkası

İttihat ve Terakkinin en büyük karşıtlarıdır.

Mondrostan sonra Milli Mücadeleye karşı iç ayaklanmalarda öncü olmuşlardır.

  1.  İngiliz Muhipleri Cemiyeti

İngilizlerâ??in parasıyla İstanbulda kurulmuştur.İngiliz mandasını savunmuşlardır.

Osmanlı Devleti tarafından desteklenmiştir.

 

  1. Wilson Prensipleri Cemiyeti

Osmanlı Devletiâ??nin kurtuluşunun ancak ABDnin mandası ile mümkün olabileceği savunulmuştur.-Cemiyetin kurucularından bir kısmı Kurtuluş Savaşıâ??nda Milli Mücadelecilere katılmıştır.

 

B) Yararlı (Milli) Cemiyetler

  1. Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Trakyaâ??nın Yunanlara verileceği endişesi ile Edirnede kurulmuştur.

Osmanlı Devleti parçalandığı takdirde Batı Trakya ile birleşerek, Trakya Cumhuriyetini kurmayı amaçlamıştır.Mondrostan sonra kurulan ilk direniş cemiyetidir (2 Aralık 1919).

Lüleburgaz, Edirne kongrelerini düzenlemişlerdir.

 

  1. İzmir Müdafaa-i Hukuk-u Osmaniye Cemiyeti

İzmirâ??in Yunanlara verilmesini engellemek amacı ile kurulmuştur.İttihatçı ve Bolşevik olmakla suçlanmışlar, düzenli bir cemiyet olamamışlardır.

 

  1. İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti

İzmirin işgali üzerine kurulmuştur.I. ve II. Balıkesir Kongresi ile Alaşehir Kongresini düzenlemişlerdir.

 

  1. Kilikyalılar Cemiyeti

Adana ve çevresinin Ermenilere verilmesini engellemek ve Fransız işgalinden korumak için kurulmuştur.

 

  1. Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti

Trabzon ve çevresinde Pontus Rum Devletinin kurulmasını engellemek için kurulmuştur.

 

  1. Trabzon Havalisi Adem-i Merkeziyet Cemiyeti

Trabzon ve çevresinde bağımsız bir Türk Devleti kurmak amacı ile kurulmuştur.İlk kurulduğunda padişaha bağlı iken daha sonra Milli Mücadeleye katılmıştır.

 

  1. Doğu Anadolu (şark Vilayetleri) Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Doğuda bağımsız bir Ermeni Devletinin kurulmasını engellemek için kurulmuştur.

Cemiyet şu kararları almıştır:

 

    • Kesinlikle Doğu Anadoludan göç edilmeyecek.

    • Doğu illeri bir saldırıya uğrarsa birleşilecek.

    • Bilim, din ve ekonomi alanında teşkilatlanılacak.

    • Erzurum Kongresi'ni düzenlemişlerdir.

  1. Milli Kongre Cemiyeti

Milli Talim ve Terbiye Cemiyeti tarafından kurulmuştur.Türklere karşı yapılan yanlış propagandaları basım ve yayım yoluyla dünyaya duyurmak amaçlanmıştır.Kuva-yı Milliye deyimini ilk kullanan cemiyettir.

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !